پژوهشگران با بررسی صدها اثر چوبی در اسپانیا، به این نتیجه رسیده‌اند که نئاندرتال‌ها مهارت قابل توجهی در ساخت سلاح، ظروف و ابزارهای روزمره با استفاده از چوب داشته‌اند.
کشف مجموعه‌ای از ابزارهای چوبی باستانی در اسپانیا، جنبه‌ای کمتر شناخته‌شده از زندگی نئاندرتال‌ها را آشکار کرده است. این یافته‌های جدید نشان می‌دهند که این خویشاوندان باستانی انسان، از چوب برای ساخت سلاح، ظروف و حتی ساماندهی محل زندگی خود بهره می‌بردند.
نئاندرتال‌ها معمولاً با ابزارهای سنگی شناخته می‌شوند، اما این تصویر احتمالاً تنها بخش کوچکی از توانایی‌های آن‌ها را نشان می‌دهد. تحقیقات اخیر حاکی از آن است که چوب نیز جایگاه مهمی در زندگی روزمره نئاندرتال‌ها داشته و کاربرد آن بسیار گسترده‌تر از تصورات پیشین باستان‌شناسان بوده است.
گروهی از محققان در نخستین بررسی جامع بقایای چوبی محوطه باستانی آبریک رومانی، نزدیک بارسلون اسپانیا، ۵۹۷ قطعه و اثر به‌جامانده از اشیای چوبی متعلق به حدود ۶۲ هزار تا ۴۲ هزار سال پیش را مورد مطالعه قرار دادند.
در میان این آثار، پژوهشگران ۱۳ شیء را شناسایی کردند که شکل آن‌ها به نیزه، ابزارهای نوک‌تیز، ظروف ساخته‌شده از پوست درخت، اجزای سازه‌ای و حتی یک گرز چوبی شباهت داشت.
بیشتر اطلاعات ما درباره فناوری نئاندرتال‌ها از ابزارهای سنگی به دست آمده است. دلیل این امر لزوماً استفاده بیشتر آن‌ها از سنگ نیست؛ بلکه ابزارهای سنگی می‌توانند ده‌ها هزار سال در خاک باقی بمانند، در حالی که چوب معمولاً به مرور زمان تجزیه می‌شود.
جوزپ وایوردو، باستان‌شناس مؤسسه دیرینه‌بوم‌شناسی انسانی و تکامل اجتماعی کاتالونیا و یکی از نویسندگان این پژوهش، توضیح می‌دهد که چوب ماده‌ای بسیار کاربردی بوده و شکل‌دادن به آن آسان‌تر از سنگ است. به گفته او، نئاندرتال‌ها می‌توانستند از چوب برای ساخت سلاح، ابزار، ظروف و احتمالاً وسایل دیگری استفاده کنند که امروزه هیچ اثری از آن‌ها باقی نمانده است.
کشف مکرر آثار چوبی در لایه‌های مختلف باستان‌شناسی نشان می‌دهد که نئاندرتال‌ها در طول هزاران سال به طور منظم از چوب استفاده می‌کردند.
محوطه آبریک رومانی از این نظر اهمیت ویژه‌ای دارد. شرایط طبیعی منطقه باعث شده آثار و نقش‌هایی از اشیای چوبی در رسوبات باقی بمانند و پژوهشگران بتوانند شکل بعضی از ابزارهای از بین رفته را بازسازی کنند.
پالمیرا سالادیه، نویسنده اصلی پژوهش، می‌گوید باستان‌شناسان پیش‌تر نیز برخی از این آثار را به صورت جداگانه بررسی کرده بودند، اما تاکنون مطالعه‌ای جامع روی تمام مجموعه انجام نشده بود.
بررسی بقایای چوبی کار ساده‌ای نیست. در گذشته، پژوهشگران برای مطالعه آثار مجبور بودند قالب‌های فیزیکی تهیه کنند و از روش‌های پیچیده مرمت و حفاظت کمک بگیرند. اکنون فناوری‌های ثبت و بازسازی سه‌بعدی امکان بررسی سریع‌تر و دقیق‌تر این آثار را فراهم کرده‌اند.
یکی از جالب‌ترین یافته‌های پژوهش، جسمی چوبی شبیه گرز است که دسته‌ای باریک و سری بزرگ‌تر با سطحی ناهموار دارد. باستان‌شناسان بر اساس شکل آن احتمال می‌دهند که این وسیله نوعی گرز بوده باشد، هرچند کاربرد دقیقش هنوز مشخص نیست.
در کنار جسم گرزشکل، آثار دیگری نیز شناسایی شده‌اند که احتمالاً به نیزه‌ها، ابزارهای نوک‌تیز، ظروف ساخته‌شده از پوست درخت و وسایل مورد استفاده برای ساماندهی محل زندگی تعلق داشته‌اند. تنوع این آثار نشان می‌دهد که استفاده از چوب به ساخت ابزارهای شکار محدود نبوده و احتمالاً در فعالیت‌های روزمره نئاندرتال‌ها نیز نقش داشته است.
جما چاکون، از نویسندگان پژوهش، می‌گوید آنچه آبریک رومانی را متمایز می‌کند، کشف مکرر آثار چوبی در لایه‌های مختلف باستان‌شناسی و در دوره‌هایی به طول هزاران سال است. به گفته او، تکرار استفاده از چوب در دوره‌های مختلف نشان می‌دهد که نجاری برای نئاندرتال‌ها مهارتی اتفاقی یا استثنایی نبوده، بلکه بخشی از فناوری معمول آن‌ها محسوب می‌شده است.
چاکون تأکید می‌کند که نباید توانایی نئاندرتال‌ها در کار با چوب را صرفاً بر اساس چند نیزه کشف‌شده قضاوت کرد. سالادیه نیز معتقد است بررسی مجموعه ابزارها در کنار یکدیگر، تصویری متفاوت از زندگی نئاندرتال‌ها ارائه والپیپر اچ دی می‌دهد. به گفته او، چنین یافته‌هایی نشان می‌دهند که چوب در بخش‌های گوناگون زندگی این انسان‌های باستانی حضور داشته است.
نئاندرتال‌ها احتمالاً از چوب برای ساخت وسایل گوناگون، از شکار و تهیه غذا گرفته تا ساماندهی محل زندگی، استفاده می‌کردند.
کشف ابزارهای چوبی در محوطه‌های باستانی موضوع تازه‌ای نیست و پژوهشگران پیش‌تر نیز شواهدی از توانایی نئاندرتال‌ها در ساخت وسایل چوبی پیدا کرده بودند. اهمیت مطالعه جدید در گستردگی آثار و تنوع کاربردهای احتمالی آن‌ها است.
کاوش‌ها در آبریک رومانی همچنان ادامه دارد و پژوهشگران با بررسی لایه‌های جدید، آثار بیشتری از اشیای چوبی پیدا می‌کنند. آن‌ها امیدوارند در آینده مشخص کنند که ساخت و نگهداری این ابزارها چقدر زمان می‌برده و هرکدام چه نقشی در فعالیت‌های نئاندرتال‌ها داشته‌اند.
وایوردو در توضیح اهمیت پژوهش می‌گوید: «شاید ساده‌ترین پیام این باشد که دوران پارینه‌سنگی، دنیایی نبود که همه‌چیز در آن از سنگ ساخته شده باشد.» به گفته او، ما معمولاً زندگی انسان‌های پیشاتاریخ را بر اساس اشیایی بازسازی می‌کنیم که از آن دوران باقی مانده‌اند؛ اما سنگ دوام می‌آورد و چوب اغلب از بین می‌رود. به همین دلیل، بخش بزرگی از زندگی مادی نئاندرتال‌ها همچنان برای ما ناشناخته است.
این پژوهش در ژورنال Science Advances منتشر شده است.