کنسولهای بازی فعلی با قیمتی به مراتب بالاتر از آنچه روندهای تاریخی قیمتگذاری نشان میدهد، به فروش میرسند. این نتیجهگیری بر اساس تحلیل وبسایت آرس تکنیکا از دادههای قیمتی و زمانبندی کاهش قیمت دهها کنسول برجسته در بازار آمریکا طی دهههای اخیر است.
این تغییر رویه برای کارشناسان صنعت بازی قابل پیشبینی بود. نینتندو، سونی و مایکروسافت در سالهای اخیر از کاهش قیمت کنسولهای خود خودداری کردهاند و حتی در شش ماه گذشته، قیمت رسمی بسیاری از محصولات خود را افزایش دادهاند.
بر اساس نمودارها، اگر نینتندو سوییچ از الگوهای تاریخی قیمتگذاری پیروی میکرد، اکنون باید با قیمتی بین ۱۰۰ تا ۱۵۰ دلار عرضه میشد. همچنین، با احتساب تورم، قیمت برخی مدلهای پلیاستیشن ۵ در حال حاضر از قیمت زمان عرضه آنها بیشتر است. حتی با وجود کاهش چشمگیر فروش سختافزارهای ایکسباکس، مایکروسافت نیز حاضر به کاهش قیمت کنسولهای خود نشده است.
با بررسی دقیقتر آمار، مشخص میشود که قیمت کنسولهای امروزی تا چه حد از انتظارات تاریخی فاصله گرفته است، حتی با در نظر گرفتن نرخ تورم بالای سالهای اخیر. اگر کنسولهای کنونی نیز مانند گذشته شاهد کاهش قیمت بودند، اکنون میتوانستیم سیستمهای گرانقیمتی مانند سوییچ اولد، نسخه دیجیتال پلیاستیشن ۵ و ایکسباکس سری ایکس/اس را با قیمتی حدود ۲۰۰ دلار خریداری کنیم.
بررسی و تحلیل آمار
برای تعیین میزان گرانتر بودن نسبی کنسولهای امروزی، گزارشهای خبری، اطلاعیههای رسمی، تبلیغات و کاتالوگهای فروشگاهها مورد بررسی قرار گرفته و دادههای سالانه قیمت از زمان عرضه آتاری ۲۶۰۰ در سال ۱۹۷۷ جمعآوری شده است. در این تحلیل، تا حد امکان از قیمتهای رسمی و دائمی اعلامشده توسط شرکتها استفاده شده تا تخفیفهای موقت یا کاهش قیمتهای خاص فروشگاهها تأثیری بر دادهها نداشته باشد. در صورتی که قیمت یک کنسول در طول یک سال چندین بار کاهش یافته بود، پایینترین قیمت ثبتشده در آن سال در نظر گرفته شده و سپس تمام قیمتها با استفاده از شاخص قیمت مصرفکننده (CPI) اداره آمار کار آمریکا، به ارزش دلار در ژوئیه ۲۰۲۵ تبدیل شدهاند.
همانطور که در نمودارها مشاهده میشود، تقریباً تمام کنسولهای کلاسیک تا سال دوم یا سوم حضور خود در بازار و حتی پس از آن، کاهش قیمت چشمگیری را تجربه کردهاند. در مقابل، قیمت کنسولهای امروزی در نزدیکی قیمت زمان عرضه یا حتی بالاتر از آن باقی مانده است. برای درک این تفاوت، کافی است این روند را با نمودارهای مربوط به پیش از سال ۲۰۱۶ مقایسه کنید. نمای نزدیک از روند قیمتگذاری کنسولهای بازی پس از سال ۲۰۱۶، ثبات کلی قیمتها را به وضوح نشان میدهد.
روندهای حاصل از این بررسی، بسته به کنسول مورد نظر، ممکن است کمی متفاوت باشند. برخی از کنسولهای کلاسیک تنها پس از یک سال حضور در بازار، کاهش قیمتهای شدید و قابل توجهی را تجربه میکردند و اغلب مدت کوتاهی پس از آن نیز از بازار خارج میشدند. برخی دیگر نیز یک تا سه سال با همان قیمت زمان عرضه به فروش میرسیدند. در این مدت، تورم به تدریج از ارزش واقعی آن قیمت میکاست تا اینکه شرکت سازنده در نهایت با هدف افزایش فروش سختافزار قدیمی، قیمت کنسول را کاهش میداد.
با این حال، به طور کلی میتوان یک روند نزولی واضح و قابل توجه در قیمت کنسولهای بازی عرضهشده پیش از سال ۲۰۱۶ مشاهده کرد. پس از سه سال حضور در بازار، قیمت این کنسولها، با در نظر گرفتن تورم، به کمتر از نصف قیمت زمان عرضه آنها میرسید. کنسولهایی که مدت زمان بیشتری در بازار باقی میماندند نیز انتظار کاهش تدریجی قیمت را داشتند؛ به طوری که در سال پنجم، قیمت آنها به حدود ۴۳ درصد قیمت زمان عرضه و در سال هشتم به حدود ۳۳ درصد آن میرسید.
چنین کاهش قیمتهای شدیدی برای کنسولهای امروزی به خاطره تبدیل شده است. در سال سوم، قیمت کنسولهای فعلی، به لطف تأثیر تورم، همچنان حدود ۸۵ درصد قیمت واقعی زمان عرضه آنهاست. در سال پنجم، این نسبت برای کنسولهای مدرن حتی به ۹۲ درصد افزایش مییابد، زیرا بسیاری از کنسولها در سال چهارم یا پنجم حضور خود در بازار، با افزایش قیمت مواجه شدهاند. از سوی دیگر، نینتندو سوییچ پس از گذشت هشت سال از عرضه، هنوز با قیمتی نزدیک به ۸۶ درصد قیمت اولیه خود (با احتساب تورم) به فروش میرسد؛ یعنی بیش از ۵۰ واحد درصد بالاتر از آنچه کنسولهای قدیمی در همین بازه زمانی تجربه میکردند.
با وجود نوسانات در دادهها، همانطور که در تصاویر مشاهده میشود، روند کلی قیمتگذاری کنسولهای قدیمی در طول زمان کاملاً واضح است. قیمت کنسولهای امروزی سالهاست که به شکل قابلتوجهی بالاتر از روند تاریخی کاهش قیمتها قرار دارد. بررسی قیمتهای میانی نشان میدهد که روند قیمتگذاری از منظر تاریخی تا چه اندازه غیرعادی شده است.
البته باید توجه داشت که کنسولهای بازی امروزی گرانترین کنسولهایی نیستند که صنعت بازی تاکنون به خود دیده است. کنسولهایی مانند آتاری ۲۶۰۰، اینتلیویژن، نئو جئو و ۳DO با قیمتهایی عرضه شدند که با احتساب ارزش پول در سال ۲۰۲۵، بیش از ۱۰۰۰ دلار میشدند. در سالهای اخیر نیز کنسولهایی مانند پلیاستیشن ۳ که قیمت زمان عرضه آن با ارزش دلار سال ۲۰۲۵ معادل ۹۴۹.۵۰ دلار بود و ایکسباکس وان که قیمت زمان عرضه آن با همین معیار ۶۸۹.۲۹ دلار میشد، به مراتب گرانتر از محدوده ۳۰۰ تا ۶۰۰ دلاری بودند که بیشتر کنسولهای امروزی در آن قرار میگیرند.
اما زمانی که کنسولهای کلاسیک با چنین قیمتهای بالایی عرضه میشدند، این قیمتها برای مدت زیادی دوام نمیآوردند. حتی گرانترین کنسولهایی که در گذشته عرضه شدند نیز آنقدر سریع کاهش قیمت پیدا میکردند که حدود سال سوم، قیمت آنها پس از تعدیل با تورم، به سطحی مشابه کنسولهای امروزی میرسید. کنسولهای کلاسیکی که با قیمتهای منطقیتری عرضه میشدند نیز معمولاً طی چند سال با کاهش قیمتهایی مواجه میشدند که قیمت آنها را به محدوده کمتر از ۳۰۰ دلار بر اساس ارزش دلار در سال ۲۰۲۵ میرساند و در نتیجه، از دیدگاه امروزی گزینههایی بسیار مقرونبهصرفه به شمار میرفتند.
چه چیزی باعث بالا ماندن قیمتها شده است؟
سوالی که پیش میآید این است که چرا کنسولهای امروزی تا این اندازه در برابر روند تاریخی کاهش قیمتها مقاومت میکنند؟ تورم بالاتر از حد معمول در سالهای اخیر بخشی از انعطافناپذیری قیمتها را توضیح میدهد، اما قطعاً نمیتواند تمام این مسئله را توضیح دهد. در واقع، حتی پس از تعدیل قیمتها بر اساس تورم، برخی از کنسولهای فعلی مانند ایکسباکس سری ایکس/اس و پلیاستیشن ۵ پرو امروز از نظر ارزش واقعی گرانتر از روز عرضه خود هستند.
عدم اطمینان اقتصادی و هزینههای اضافی واردات ناشی از تعرفههای دولت ترامپ نیز قطعاً در این تغییرات نقش دارند و این موضوعی است که سازندگان کنسول نیز به طور غیرمستقیم در اطلاعیههای افزایش قیمت خود به آن اشاره کردهاند و از عباراتی مانند «شرایط بازار» یا «محیط اقتصادی چالشبرانگیز» استفاده میکنند. با این حال، حتی پیش از اعمال تعرفههای اخیر نیز قیمت کنسولهای مدرن با سرعتی نزدیک به آنچه روند تاریخی نشان میداد، کاهش پیدا نمیکرد.
جالب است بدانید که سونی نخستین بار در سال ۲۰۲۳ قیمت اولیه نسخه دیجیتال پلیاستیشن ۵ را افزایش داد؛ یعنی مدتها پیش از آنکه جنگ تجاری فعلی ترامپ حتی در افق دیده شود.
بخشی از نگرانیهای اولیه درباره کاهش قیمتها نیز ممکن است به کمبود تراشه در دوران همهگیری مرتبط بوده باشد؛ مشکلی که در آن زمان، سازندگان کنسول هشدار داده بودند باعث شده عرضه سختافزار به مراتب کمتر از میزان تقاضا باشد. با این حال، تمام شواهد نشان میدهند که تأثیرات ناشی از اختلال در زنجیره تأمین جهانی تا اوایل سال ۲۰۲۳ تا حد زیادی برطرف شده بود و احتمالاً آنقدر که از بیرون به نظر میرسید، جدی و گسترده نبوده است.
در میان تمام این عوامل کلان اقتصادی، به نظر میرسد کند شدن روند قانون مور به طور مشخص میتواند یکی از دلایل اصلی سرسختی قیمت کنسولهای امروزی باشد. سرعت پیشرفت در حوزه تولید تراشههای ریزپردازنده طی سالهای اخیر کاهش یافته است. در نتیجه، تولید نسخههای ارزانتر و یا کوچکتر از سختافزار کنسولها نسبت به گذشته دشوارتر شده است.
این مسئله توضیح میدهد که چرا هزینههای تولیدکنندگان جواب سوالات آمیرزا سختافزار همچنان بالاتر از حد معمول باقی مانده است. با این حال، سازندگان کنسول در گذشته نشان دادهاند که در صورت نیاز حاضرند سختافزار را با ضرر بفروشند تا بتوانند درآمد خود را از فروش نرمافزار جبران کنند. سیستمهایی مانند پلیاستیشن ۳، ایکسباکس وان، Wii U و ۳DS پس از استقبال نه چندان مطلوب در زمان عرضه، کاهش قیمت بسیار سریعی را تجربه کردند. این موضوع نشان میدهد که شرکتهای سازنده، پیش از آنکه کاهش هزینههای تولید در قیمت نهایی کنسولها منعکس شود، سود خود از فروش سختافزار را تا حد زیادی کاهش داده یا حتی کاملاً حذف کرده بودند.
کاهش قیمت نتوانست Wii U را نجات دهد، اما نینتندو دستکم تلاش خود را کرد.
اینکه امروز شاهد چنین کاهش قیمتهایی نیستیم، میتواند نشانهای از این باشد که قیمت فعلی کنسولها هنوز آنقدر بالا نیست که بازار توان تحمل آن را نداشته باشد. در گذشته نبود کاهش قیمت تاریخی برای سوییچ ظاهراً تأثیر منفی قابلتوجهی بر فروش قدرتمند این کنسول نداشت و به نظر میرسد همین موضوع درباره پلیاستیشن ۵ نیز صدق میکند و هر دو کنسول معمولی و پرو با وجود نبود کاهش قیمت، همچنان فروش خوبی دارند.
از سوی دیگر، اگرچه خط تولید سختافزار ایکسباکس این روزها ممکن است با مشکل مواجه باشد، مایکروسافت نیز ظاهراً علاقه کمتری به ارائه بازیهای انحصاری دارد که در گذشته معمولاً میتوانستند خرید یک ایکسباکس را توجیه کنند. در عوض، این شرکت شاید بیشتر به سمت سختافزارهای گیمینگ مبتنی بر ویندوز حرکت کند.
به عبارت دیگر، یکی از دلایل کاهش نیافتن قیمت کنسولها این است که بازار هنوز سازندگان را مجبور به انجام چنین کاری نکرده است. تا زمانی که سازندگان کنسولهای امروزی از میزان فروش فعلی خود راضی باشند، کاهش قیمتهایی که خریداران در گذشته به آن عادت کرده بودند، همچنان بخشی از گذشته باقی خواهد ماند.
